Gökadalar Birbirine Girdiğinde
Birbirleri ile çarpışan 4 gökada eninde sonunda Samanyolunun 10 katı büyüklüğünde bir dev gökada oluşturacak.
Bir sanatçının gözünden , birbiri ile çarpışmakta olan 4 gökadanın dışına fırlatılmış bir yıldızın yörüngesindeki hayali bir gezende gökyüzünün nasıl gözükeceği canlandırılmış. NASA'nın Spitzer uzay teleskobu bu 5 milyar ıy uzaklıktaki 4'lü kavgacı gökadaları görüntülemiştir.
4 gökadanın birbirine girdiği bir çarpışma sonrasında şimdiye dek gözlenmiş en büyük kozmik karambol ile milyonlarca yıldız etrafa savrulmaktadır.
NASA'nın spitzer kızılötesi uzay teleskobu ile görüntülenmiş olan kavgacı gökadalar çarpışma sonrasında birleşerek gökadamız samanyolunun 10 katı büyüklüğünde bir dev doğurmaları beklenmektedir. Az bulunan bu manzara evrendeki bir çok gökadanın nasıl oluştuğu hakkında emsalsiz bir görüş sağlayacaktır.
Massachusetts Cambridge deki , Harvard-Smithsonian Gökfizi merkezinden Kenneth Rines 'e göre : " Şimdiye dek bildiğimiz birçok birleşen gökada birbiri ile çarpışan toplu(kompakt ?) arabalar gibiydi. Şu an elimizde ise birbiri ile çarpışan ve hertarafa kum saçan 4 kum dolu kamyon bulunmaktadır"
Gökalar arasında çarpışmalar yada birleşmeler evrende olağan olaylardır. Kütleçekim birbirlerine yakın bazı gökadaları dalaştırarak sonunda tek bir gökada halinde milyon yıllık bir süreçte birleştirmektedir. Tabii bu süreçte birleşen gökadalar içindeki yıldızlar ise etrafa saçılan kum taneleri gibi dağılsada yollarında hayatta kalabilmeleri için uzayda gökadalar arasında devasa boşluklar bulabilmektedirler.
Gökadamız Samanyolu da 5 milyar yıl içinde komşusu Andromeda ya katılacaktır.
Bir büyük gökada ve bir sürü ufak gökada arasında gerçekleşen birleşmeler ufak gökada birleşmeleri olarak adlandırılmakta ve çok iyi bilinmektedir. Örnek olarak en ince ayrıntısı ile takip edilen bir gökada birleşmesi , Devasa bir gökadanın diğer düzinelerce ufak gökadaları kütleçekim ağı ile tuzağa düşürdüğü, örümcekağı gökadasında gerçekleşmektedir. Gökbilimciler hafif sıkletteki birbiri ile birleşen bir sürü önemli gökada birleşmesine şahit olmuşlarsa da şimdiye dek hiç çoklu ve iricüsseli gökadaların birleştiği bir manzaraya şahit olmamışlardı.
Yeni keşfedilen dörtlü gökada birleşmesi şans eseri bizden 5 milyar ıy ötelerdeki gökada kümesi CL0958+4702 'ı araştıran Spitzer uydusu tarafından tespit edilmiştir. Kızılötesi teleskop öncelikle eliptik yada ampul şekilli dört gökadanın merkezinden çıkan fan görünümlü garip ve devasa ışıktan bir sorgucu farketmiştir. Gökadaların üçü Samanyolu büyüklüğünde iken 4. cüsü ise samanyolunun 3 katı büyüklüktedir.
Sorguç üzerindeki daha detaylı araştırmalar bunun gerçekleşmekte olan çarpışma sonucu gözden çıkarılarak uzaya savrulmuş milyarlarxa yaşlı yıldızdan meydana geldiğini ortaya çıkarmış. Sorguç üzerindeki yıldızların neredeyse yarısı tekrar gökadaya geri düşecektir.
Rines'e göre : " Bu birleşme tamamlandığında bu evrendeki en büyük gökadalardan birisi haline gelecektir."
Spitzerin gözlemleri yeni birleşen çiftlerin gaz yoksunu olduğunu ortaya çıkarmış. Teorisyenler ağır gökadaların gaz zengini ve gaz fakiri birleşenler dahil, bir çok farklı yoldan büyüdüklerini tahmin etmektedirler. Gaz zengini birleşmecilerde gökadalar yeni yıldızların doğumunu ateşleyen gaz içine boğulmuş gibi durmaktadırlar. Gaz fakiri birleşmecilerde ise hiç bir yeni yıldız oluşmamaktadır. Spitzer de dörtlü çarpışmadan arta kalan yanlızca yaşlı yıldızlar keşfetmiştir.
Rinese göre : " Spitzerin verileri bu önemli gökada birleşmesi bildiğimiz birçok diğer örneğe zıt olarak gaz fakiri gökadalar arasında gerçekleşmektedir. Bu veriler aynı zamanda evrendeki en büyük gökadaların bu tip birleşme süreçleri sonunda oluştuğuna en ciddi delil olmaktadır."
Vahşi birleşme sonunda uzaya fırlatılan yıldızlardan bazıları gökadaların sınırlarındaki izole edilmiş bölgede bir süre yanlız yaşayacaklardır. Bu terkedilmiş yıldızların bazılarında da teorik gezegenler bulunması muhtemeldir. Eğer böyle bir şey varsa bu gezegenlerin gökyüzü bizdekinden oldukça farklı biçimde daha az yıldız ama çokça görünür gökadalar ile dolu olacaktır.
Kaynak : Astronomy.magazine , Çeviri : Emre Evren
_________________
      
|
Takip Linki URL si: http://www.blogkur.com/trackback/1481
|
sen
lan sen ne diyorsun bune çok kötü
Yazan: hakan | 23/10 03:54PM
|
